صفحه اصلی / شخصیت ها و بزرگان نهاوندی / امور اجتماعی فرهنگی / تاریخ و جغرافیا / صنایع و اقتصاد / ورزش / اخبار / پیوندها / نیازمندیها / آلبوم تصاویر / تماس با ما / درباره ما

]

 عجایب نهاوند: 

ضمن مطالعه كتب جغرافي نگاران گذشته ، به عجايبي بر مي خوريم كه بيشتر زائيده خيال مؤلفان كتب مزبور بوده است. آنچه از عجايب اين شهر در كتاب ها آورده شده و در اينجا نقل مي شود ، تنها "گاو ماهي " است كه هنوز هم باقي مي باشد .بقيه يا وجود نداشته يا فعلا اثري از آنها مشاهده نمي شود . (نهاوند در هزاره هاي تاريخ – فصل ششم –عجايب نهاوند – استاد شمس الدين سيدان)

   گاو ماهي :

در تابستان هنگامي كه برف ها آب مي شود ، در بالاي كوه " گرو" كه از كردستان شروع و تا لرستان ادامه دارد و در هر شهر با نام خاصي ارتفاعات آن نامگذاري گرديده و چشمه هاي آب فراوان در هر نقطه از آن جاري مي باشد، در بالاي كوه كه ارتفاع آن از سطح دريا 3900 متر مي باشدو بنام " گرو" از گذشته هاي دور در اذهان عموم نام گذاري گرديده دو تصوير بنام " گاوماهي " بدنبال هم از مسافتي دور پيداست . اين تصوير باز مانده از يخچال هاي عظيم دوران چهارم زمين شناسي مي باشد . چنين تصويري در هيچ جاي ديگر دنيا ديده نشده و از روزگار قديم براي اين شهر حالتي سمبليك و وجه مشخصه اي به شمار مي رفته است. تا جايي كه شكل "گاوماهي " را در دوران رونق و عظمت اين شهر بعنوان علامتي اختصاري در روي سكه هايي كه در ضرابخانه هاي اين محل ضرب مي شده حك مي كرده اند . " گاوماهي " در گذشته مورد توجه برخي جغرافي نويسان قرار گرفته ، از جمله "ابن فقيه" در " مختصرالبلدان" مي نويسد :

"بر  روي كوه ايزاي نهاوند دو طلسم است به صورت ماهي و گاو كه از برف ساخته شده است و هيچگاه آن دو در زمستان و تابستان آب نشود و از خود شهر روشن و واضح به نظر آيد ، كه صورت " گاوماهي " است ايستاده و ماهي كه گاو را دنبال مي كند .

گويند اين دو ، طلسم آب اند، تا هيچگاه آب آنجا به كاستن ننشيند.

ابن فقيه " گاوماهي " را يكي از عجايب و شگفتي هاي دنيا ، همانند : " مناره اسكندريه، ستون عين شمس ، اهرام مصر و ايوان مداين " مي داند.

" ياقوت" هم از قول "ابن فقيه " مي گويد :

" وقال ابن فقيه و علي جبال نهاوند طلسمان و هما صورة سمكة و صورة ثور من ثلج لا يندوبان  في شتاء و لا صيف و يقال انهما للماء لئلا يقل بهاقمار ها نصقان  النصف اليها و نصف الدينور...و قال في موضع آخر و ماء ذلك الجبل ينقسم قسمين قسم يأ خذ الي نهاوند وقسم يأخذ في المغرب حتي يقي.رشتاقايقال له الاشتر." ابن فقيه " گفت: " در كوه نهاوند دو طلسم است از برف كه به شكل ماهي و ديگري به شكل گاو كه در تابستان و زمستان آب نمي شود كه اين دو طلسم را به منظور تأمين آب ساخته بودند ، چون آب در آنجا كم مي آيد . آب آن دو طلسم دو بخش مي گردد، بخشي به طرف نهاوند و بخشي به طرف " دينور " جاري مي گردد . در جاي ديگر گفته است: " آب اين كوه به دو بخش تقسيم  مي شود ، شاخه اي به طرف نهاوند مي رود و شاخه ديگر به سمت مغرب جريان مي يابد تا به روستايي بنام " الشتر" رسيده و آن را مشروب مي سازد.در آثارالبلاد هم از " گاوماهي " ياد شده است :

" علي هذا الجبل طلسمات صورة سمك و صورة "

در عجايب المخلوقات  هم آمده است: " جبل نهاوند بر اين دو طلسم است . يكي صورت ماهي است و ديگر صورت گاو است . از برف كه به زمستان و تابستان گذارد . و چنين گويند كه اين دو طلسم از بهر آب كرده اند كه از بن كوه بيرون مي آيد و به دو قسم به نهاوند مي رود و به يك قسم به دينور.

 " ابو دلف" هم از " گاوماهي " ياد كرده مي نويسد : "و تسير من هذان الي نهاوند و بها ثور و سمكة من .حجر حسنا الصنفةيقال انهما طلسم لبعض آفات الي كانت بها ..."

در اين شهر يك گاو و يك ماهي سنگي زيبا موجود است .اين دو مجسمه طلسمي  است كه براي بعضي بيماري هايي كه در آنجا شيوع داشته ساخته است .

گاوماهي همانگونه كه اشاره شد در كوه " گرو" در جنوب شهرستان  قرار دارد و يكي از چشمه ها ي پر آب منطقه كه مشرف به شهرستان بوده و كشاورزي منطقه را رونق بخشيده از بن كوه جاري و در تمام فصول آب آن روان است كه در بهار و تابستان جهت كشاورزي منطقه مورد مصرف و در پاييز و زمستان بدليل عدم نياز ، از نهاوند خارج و به كرمانشاه منتقل مي شود كه در آنجا بنام " قره سو" و در لرستان بنام " سيمره" ودر خوزستان بنام" كرخه" خوانده مي شود . در صورت بارندگي بموقع در 13 مهر ارتفاع اين كوه سفيد پوش گرديده كه در باورهاي عاميانه از گذشته تحت عنوان " گري خلعت پوشيده "  باقي مانده است .چنانچه بارندگي فصول بخصوص زمستان بموقع و نزولات آسماني بيشتر باشد،برف باقيمانده از بارشهاي فصل زمستان تا شروع زمستان آتي بر ارتفاعات باقيامنده و آب جاري شده از يخچال هاي ارتفاعات در تابستان بيشتر از سالهاي گذشته خواهد بود . تصوير گاوماهي در ارتفاع كوه بر اثر گرمي هوا از بين نمي رود و بارشهاي سالهاي بعد بدليل وجود يخچالهاي عظيم دوران چهارم زمين شناسي بر روي كوه انباشته شده و تصوير گاو ماهي در تابستان از بين نخواهد رفت در غير اينصورت بعد از ذوب شدن برف ارتفاعات كوه گرو تنها قسمت باقيمانده تصوير بسيار واضح و زيباي گاوماهي است كه هر ساله باقي بوده و از گذشته ها چنين بوده است . در باورهاي عاميانه بخصوص انسانهاي قديم ،  از گاوماهي چنين تصور گرديده كه دنيا روي شاخ ها ي گاو قرار دارد ،در صورت خسته شدن حيوان ناچار به جابجايي آن از روي يك شاخ به شاخ ديگر مي شود . لذا هنگام جابجايي زلزله بوقوع مي پيوندد. نكته جالب توجه ديگر اينكه چون در گذشته نزولات آسماني بوفور و بموقع بوده لذا هيچگاه ارتفاع كوه "گرو" كه بلند ترين نقطه شهرستان و حتي استان مي باشد خالي از برف نبوده فلذا تصوير گاوماهي هيچگاه ذوب نگرديده است و از اعتقادات قدما بوده چنانچه تصوير گاوماهي پاك (ذوب ) شود آخر دنيا فرا رسيده و جهان بكلي از بين خواهد رفت كه طي سالهاي گذشته متأسفانه با كاهش نزولات آسماني در زمستان اين دو تصوير بسيار شگفت انگيز طبيعي تا پايان مرداد ماه كاملا مشخص در شهريور ماه تصوير گاو بكلي ذوب و آثاري از آن باقي نمي ماند ، فلذا تصوير ماهي كه در شيب تپه اي طويل در ارتفاع قرار گرفته و بيش از دو سه هزار متر مربع مساحت دارد باقي بوده . حقير خود به جهت علاقه به طبيعت و كوهنوردي به منطقه عزيمت نموده و دشت بسيار وسيع و سرسبزي در ارتفاع كوه " گرو" كه از ذوب شدن برف ماهي سيراب ميشود وجود دارد . برودت هوا در منطقه فوق العاده بالاست . جهت مصرف آب بايستي از جدا نمودن برف و ذوب آن يا آتش استفاده شود. در فصول گرم بخصوص تابستان محل ييلاق عشاير كه از ناحيه لرستان  بخصوص "الشتر" به منطقه اعزام مي شوند ، ميباشد. هر ساله تعداد زيادي كوهنورد حرفه اي جهت صعود به منطقه از نقاط مختلف بصورت هيئتي و تيمي مراجعه مي نمايند. (ارتفاع چهل نابالغات در كوه گرو كه شرح آن مربوط به اين مقاله نمي باشد از نقاط مورد صعود كوهنوردان مي باشد .)

جنگل بسيار زيبا و وسيعي كه توسط جنگل باني در حاشيه كوه قرار گرفته ، پذيراي مهمانان در طول هفته بخصوص جمعه ها از نهاوند و شهرهاي همجوار بوده ،در صورت توجه بيشتر مي تواند به محلي توريستي جهت جذب توريست تبديل گردد. غاري در دامنه كوه قرار دارد بنام غار " گاماساب " . ناصر الدين شاه در مسافرتهاي خود به نهاوند از اين منطقه ديدن نموده و در آنجا اتراق كرده . حكاكي از خاطرات خود در روي ديواره سنگي منطقه به جاي نموده كه متأسفانه بدليل بي توجهي از بين رفته . از ارتفاعات اين كوه عظيم ، چشمه هاي مختلفي در شهر هاي همجوار با نام هاي محلي جاري مي باشد . در نهاوند ، سراب "گاماسياب" ، در الشتر كه در جنوب نهاوند و در پشت ارتفاعات گرين قرار دارد بنام سراب " كهمان " مشهور و در ادامه رشته كوه گرين ، در بروجرد بنام " زاگرس" و "كرتيل آباد " نامگذاري گرديده است كه تك درخت بروجرد محل تفرج بسيار زيبا ، از نعمت آب اين كوه مي باشد . كوه " گرو" داراي چاه هاي عميق طبيعي و فراواني در ارتفاعات  است . به گفته يكي از دوستان كوهنورد كه به كرار به ارتفاعات منطق صعود نموده و آشنايي كامل با منطقه دارد ، مكانهاي آنها را شناسايي و تعدادي را مورد تفحص قرارا داده ، اظهار مي داشت ، در ديواره چاهها به اسامي غارنوردان و كوهنوردان خارجي برخورد نموده كه در گذشته به اين منطقه عزيمت نموده اند و مكانها را شناسايي و مورد بررسي قرار داده اند.

از اعتقادات محلي روستاييان در مورد كوه " گرو " پيرمردي را ، هم صحبت كرديم و از وي در مورد منطقه سؤالاتي را نموديم . ايشان اظهار مي داشت : پدر بزرگها در دوران طفوليت ما در قصه هايشان در شبهاي زمستان براي ما اين گونهه نقل مي نمودند : مردي در دشت ماهي كه قبلا اشاره شد جهت كشت و زرع با گاو و كاه و كرتيل كه به زبان عاميانه وسيله شخم زدن مي باشد به محل مراجعه ، به دليل بي احتياطي گاو به داخل يكي از چاه ها سقوط نموده كه با پيگيريهاي بعدي جسد گاو را از گاوماسياب نهاوند كشف ، كاه خوراك گاو را از سراب كهمان الشتر و كرتيل را از بروجرد پيدا مي كنند . فلذا نام گذاري منطقه را در اعتقادات محلي بدين دلايل مي نامند . از باورهاي محلي مي توان نتيجه گرفت كه : زير كوه گرين حفره هاي بسيار عظيم و طويل قرار دارد كه از ذوب برفها كه در يخچالهاي عظيم بوجود مي آيد  چشمه هاي " گاوماسياب ، كهمان و كرتيل آباد پديد آمده و آب برف بعد از نفوذ به گودال هاي عظيم و ريزش به نقاط مختلف زيركوه به سه قسمت تقسيم مي شود و چشمه هاي فوق الذكر را پديدار مي كند . فلذا بدليل آهكي بودن سنگهاي منطقه داراي اشكال بسيار عجيب و ديدني در صورت خفاري غار و امتداد آن خواهيم بود . از ارتفاعات منطقه سنگ واره هاي  بسياري بدست آمده كه دو نمونه آن از نوع حلزون در اختيار مي باشد.