|
|
|
|
|
|
سلجوقيان در نهاوند: نهاوند در قبل از اسلام وقايع گوناگوني را از حكومت هاي مختلف در خود تجربه نموده و آثار زيادي را در خود جاي داده ، بعد از اسلام نيز همچنان شاهد حوادث و اتفاقات زيادي از حكومت ها بوده و آثار زيادي را از هر دوره حكومت در خود جاي داده كه جهت مزيد اطلاع خوانندگان محترم ، محققين عزيز و دوستداران ميراث فرهنگي ، آثار بجا مانده و شناسايي شده از دوره سلجوقيان در 2 نقطه مجزا در شهرستان نهاوند به شرح ذيل اشاره خواهيم داشت.
ابتدا به شرح گزارش در موردقلعه و يا محدوده "تركان تركان" در جنوب شرقي نهاوند ، واقع در 3 كيلومتري شمال شرقي روستاي كوهاني مشرف به جاده كمربندي اشاره خواهد شد.طول خرابه هاي قلعه بيش از 300 متر و از سوي ديگر تقريبا چهارصدمتر كه ارتفاعات متعددي از شمال قلعه را احاطه نموده و حفاظت آنراعهده دار بوده است. در قسمت شرقي خرابه هاي قلعه ، بر روي تپه اي محل ديدباني جهت حفاظت قلعه (شهر) وجود داشته و نماي ساختمانهاي درون قلعه حفاظت جنوب را عهده دار بوده به گونه اي كه بدليل قرار گرفتن قلعه در نقطه مرتفع ديد بسيار وسيعي از جنوب غربي و جنوب شرقي را تحت كنترل داشته و ساكنين هر گونه رفت و آمد و جنب و جوشي را زير نظر داشته و دقدقه اي در خصوص حفاظت و امنيت نداشته اند . در محل ، چشمه آبي روان وجود دارد گه هنوز هم كشاورزان جهت آباداني باغ و زمين هاي خود از آن استفاده مي كنند . اين چشمه از ارتفاعات شمالي قلعه سرچشمه گرفته و به جنوب سرازير مي شود . درخت چنار كهنسالي در منطقه وجود دارد كه در ايام تابستان بخصوص جمعه ها پذيراي خانواده هاي مختلف بوده است. عمر درخت مزبور قريب 800 سال مي باشد . ارتفاع درخت بيش از 30 متر و فضاي دل انگيزي را جهت رهگذران در منطقه بوجود آورده است ، به گونه اي كه ناصرالدين شاه قاجاردر يكي از سفرهاي خود به نهاوند از مكان مزبور ديدن و ساعاتي را به استراحت در آنجا گذرانده و از آن بخوبي ياد نموده است . قبور زيادي از ساكنين قلعه و يا شهر مزبور در منطقه وجود دارد كه به دليل حفاري هاي غير مجاز آسيب هاي فراوان ديده و بدليل استفاده غير مجاز از مصالح بكار رفته در قلعه جهت ساختمان سازي و تقويت زمين هاي كشاوزري قلعه تقريبا با زمين يكسان و تنها در منطقه سنگ ريزه و سفالينه هاي شكسته به وفور پراكنده مي باشد . در بخشهاي مختلف داراي معابر زير زميني كه در گذشته براي نگهداري اموال ، اشياء ، حيوانات خانگي شامل گوسفند و اسب و در مواقع اضطراري جانپناه جهت ساكنين قلعه از هجوم غاصبان و متصرفين قلعه بوده است. ورود به قلعه از سراشيبي تقريبا تندي با شيب 50% امكان پذير بوده و مزيت مصون ماندن ساكنين قلعه – به دلايل زير كه امتياز مثبتي براي ساختمان هاي آن عصر محسوب مي شد بوده است .
1-حفاظت شمال قلعه
توسط ارتفاعات متعدد 2-مشرف بودن قلعه به دشت وسيع از جنوب 3-ديدباني درثيه شمال شرقي قلعه 4-وجود آب در داخل قلعه كه در كنترل ساكنين قلعه بوده و هيچگاه دشمن قادر به قطع آن حهت به تنگ آمدن ساكنين نبوده است . 5-وسعت زياد قلعه كه قطعا داراي افرادي زورمند و دلير جهت حفاظت و امنيت ساكنين قلعه و يا شهر ، قوت قلب فوق العاده اي بوده است .
متاسفانه بدليل بي توجهي ، خاك قلعه قلبير شده و آثار هاي تاريخي موجود در آن همگي به يغما رفته و هيچگونه شواهدي جهت تعيين عمر آن و احتمالا زمان ساخت آن در دست نمي باشد . تخمين عمر قلعه صرفا بدليل وجود سفالينه هاي شكسته در منطقه و نام تاريخي آن در افكار عموم مي باشد.
دومين
آثار شناسايي شده در دوران حكومت سلجوقيان ، قلعه
سلطان سنجر مي باشد كه در شمال شهرستان و قلعه در چهار گوشه داراي باروهاي مرتقع جهت ديدباني بوده است . كوه هاي سر بفلك كشيده حفاظت قلعه را از شمال عهده دار بوده و بدليل قرار گرفتن ساختمان در نقطه سوق الجيشي ، دشت جنوب را بشعاع بيش از 10 كيلومتر تحت كنترل مستحفظين بوده و كسي ياراي تصرف آنرا نداشته. با نوع ملات بكار رفته در ساختمان قلعه و ساخت آن در كوتاهترين زمان ممكن مي توان نتيجه گرفت كه ساختن آن جهت تجمع نيرو و صرفا حالت نظامي داشته ، چرا كه بعد از سركشي "مسعودبن محمد" برادرزاده سلطان سنجر در عراق و مغرب ايران ، سلطان سنجر در سال 526 قصد سركوب وي را نمود و با يكصدوشصت هزار مرد جنگ آزموده به مقابله با او شتافت . طرفين در محل "دينور"از توابع "صحنه" امروزي با يكديگر تلاقي نمودند و جنگ خونيني بين آنان آغاز گرديدكه در اين محاربه از طرفين چهل هزار نيرو به هلاكت رسيدند (راحه الصدور ص 70 ) .
از مطالب فوق مي
توان به اين نتيجه رسيد كه بعد از پيروزي سنجر و مغلوب شدن مسعود از قلعه در
منطقه نهاوند يكي از دلايل اثبات آثار بجامانده منصوب به سلطان سنجر سلجوقي ، وجود زبان تركي افراد ساكن روستاي فوق الذكر مي باشد و جالب توجه اينكه تنها نقطه ايكه در نهاوند و حومه به زبان تركي صحبت مي نمايند ،اين روستا بوده است. دليل دوم جهت اثبات آثار بنام سلطان سنجر ، افكار عموم و ساكنين روستاي فوق مي باشد. در خصوص شخصيت سلطان سنجر ، بيشتر مورخين متفق القول بوده و شرح حال وي را به مطالبي كه در ذيل به عرض خوانندگان عزيز خواهد رسيد بازگو ميكنند. سلطان سنجربن ملك شاه مردي گندم گون ، آبله نشان ، محاسني تمام در طول و عرض ، بعضي از موهاي شارب به آبله رفته ، پشت وبال بر افراشته تمام ، و سينه پهن ، به طول عمر از او متمطع تر كس نبود ، هيبت خسروان و فر كيان داشت. آئين جهانداري و قوانين شهرياري و قواعد پادشاهي نيكو دانستي . محل تولد وي را "سنجار" از بلاد شام دانسته اند . سيما و اخلاق و صفات سلطان سنجر را راوندي چنين شرح مي دهد: اگرچه در جزئيات امور ساده دل و باستاني طبع بود ، رأي صايب و عزيمتي صادق داشت، در وقت لشكر كشيدن و با خصمي مصاف دادن ، عدل و انصاف و تقوي و عفاف داشت،پادشاهي مبارك سايه بود، خداي ترس ، خجسته لقا ، در عهد او خطه خراسان مقصد جهانيان شد و منشاء علوم و مطيع فضايل و معدن هنر . علماي دين را نيكو احترام فرمودي و تقرب تمام نمودي و با زهاد ابدال نفسي تمام داشتي و با ايشان خلوتها كردي و در ملبوس نكلفي نفرمودي . بيشتر اوقات قباي زندقيجي پوشيدي ، با عتاپي ساده و نيمچه پوستين بره داشتي ، اما پيوسته بر تخت نشستي و آنچه خصايص سلطنت باشد بگذاشتي .
وزراي او عبارت بودند از :" ابو نصر احمد بن الفضل" ،" معين الدين مختص الكاشي "، "شهاب الاسلام عبدالدوام (عبد الرزاق) " ، " ابو المحاسن بن تالفقيه الاجل " ،" سعد بن علي بن عيسي " ،" شرف الدين ابو طاير ماميسا القمي "و " ناصر الدين طاهر بن فخر الملك " . سلطان سنجر در دوران حكومت خويش نوزده بار جنگيد و فقط در دو جنگ "نطوان" و" غزان" شكست خورد. محقق و گرد آورنده : عزت اله سياوشي (انجمن دوستداران فرهنگ نهاوند) به نقل از سایت:www.nahavand.ir
|
|
در فاصله تقريبي 40 كيلومتري در دامنه
، جهت تمركز نيرو و استفاده از